
Njengoba kufika iNdebe Yomhlaba, injabulo yebhola iyabonakala, kodwa qaphela, ngoba akuyona yonke into ekhazimulayo esikrinini eyigolide. Ngenkathi abalandeli sebevele behlela ukuthi bazoyibuka kanjani imidlalo noma bafuna lolo hambo lwamaphupho oluya emadolobheni angosokhaya eNyakatho Melika, izigebengu ze-inthanethi sezivele ziqalise imishini yazo. Kuyinto eyenzeka nsuku zonke emicimbini emikhulu: lapho kunabantu abaningi abanentshisekelo, kukhona labo abazama ukuzuza kulesi siphithiphithi, besebenzisa intshiseko yabalandeli.
Kulabo kini abafunda besuka eSpain noma kwenye indawo eYurophu, ibanga elingokomzimba ukusuka emqhudelwaneni alisenzi sivikeleke. Iningi lethu lizolandela imidlalo nge-inthanethi, futhi yilapho esingahlaselwa khona kalula njengomlandeli omi ngaphandle kwenkundla. Kulinganiselwa ukuthi inani lokuhlaselwa kwe-inthanethi likhula kakhulu phakathi nala masonto, ikakhulukazi kuthinta imikhakha efana nokuzilibazisa, ukuhamba, kanye nokungenisa izihambi, okubona ukwanda kwamawebhusayithi asolisayo asebenzisa igama lomqhudelwano njengesicupho.
Okufakiwe okungamanga kanye nengozi yezizinda ezihlanganisiwe
Enye yezinto ezibangela ubuhlungu obukhulu namuhla ukwanda kwamawebhusayithi alingisa ngokuphelele ubuhle beFIFA. I-FBI kanye nezinhlangano ezahlukene zokuphepha sezivele zigxile ekugxileni kuma-URL akhohlisayo ashintsha ngisho nohlamvu olulodwa lwesizinda esisemthethweni, njengamawebhusayithi aphela ngo-"fiffa" noma "fifa-online". Kula masayithi, isilingo ngokuvamile ukuthengiswa kwamathikithi emidlalo efunwa kakhulu okuthiwa athengiswa ngeziteshi ezisemthethweni. Abakhohlisi bacela izinkokhelo kusengaphambili futhi, uma sebenayo imali, bayanyamalala, bashiye umsebenzisi engenathikithi futhi i-akhawunti yakhe yasebhange isengozini.
I-Meta ithathe isinyathelo ngokufaka izinhlelo zobuhlakani bokwenziwa ku-Facebook naku-Instagram ukuzama ukunqanda lokhu kuphuma kwegazi. Manje, uma usesha ulwazi mayelana namathikithi, ungathola izaziso ezivelelayo ezikukhumbuza ukuthi uthenge emithonjeni eqinisekisiwe kuphela. Noma kunjalo, ochwepheshe bagcizelela ukuthi inkambo engcono kakhulu yokwenza ukuthayipha ikheli elisemthethweni ngqo kusiphequluli sakho futhi ungalokothi uthembele izixhumanisi ezitholwe nge-WhatsApp noma ama-imeyili asolisayo, njengoba amasu obunjiniyela bezenhlalo eba yinkimbinkimbi ngokwengeziwe.
Ukusakaza okuphangiwe: ugibe lwemidlalo yamahhala
Abalandeli abaningi eSpain, ngenxa yomehluko wesikhathi noma ukuntuleka kokubhalisela, bazofuna ezinye izinkundla zokubuka imidlalo bukhoma. Yilapho abahlaziyi bezokuphepha kwe-inthanethi bethole khona ingozi enkulu kakhulu: cishe abasebenzisi abangu-40% abakwazi ukuhlukanisa isayithi lokusakaza elisemthethweni neliyinkohliso. Lawa mapulatifomu avame ukukucela ukuthi ubhalise noma ulande ifayela elincane noma isandiso ukuze "uthuthukise ikhwalithi yevidiyo," okuvame ukuba yindawo yokungena ye-malware eba amaphasiwedi akho ngemuva.

Ngaphandle kwamagciwane, lawa masayithi avame ukuqhumisa abasebenzisi ngezikhangiso ezithembisa imiklomelo emangalisayo noma ama-sweepstake avela kumikhiqizo efana ne-Coca-Cola noma i-Visa. Lawa abizwa ngokuthi ama-phishing lottery akwazisa ngomklomelo ongakaze uwungene. Ukuze "bawufune", bacela imali encane yokuphatha noma ulwazi lwakho lomuntu siqu—isu elidala eliqhubeka nokusebenza ngoba lidlala ngenjabulo yaleso sikhathi. Umthetho wegolide ulula: uma kubonakala kukuhle kakhulu ukuba yiqiniso, mhlawumbe kuyisibonelo sencwadi yokukhwabanisa kokukhangisa kwedijithali.
Izingozi ekuxhumekeni nasekusetshenzisweni kwamanethiwekhi e-WiFi
Uma ungomunye wabantu abanenhlanhla abaya ukuyobona umoya bukhoma, qaphela kakhulu ngamanethiwekhi e-Wi-Fi yamahhala ezikhumulweni zezindiza, ama-plaza, noma izinkundla zemidlalo. Kuye kwafakazelwa ukuthi inethiwekhi eyodwa kweziyisithupha zomphakathi emadolobheni aphethe ayiphephile nhlobo. Abahlaseli basebenzisa lokhu kuxhumana okuvulekile ukuze bavimbe yonke ithrafikhi yedatha ephuma kuselula yakho, kusukela emilayezweni yangasese kuya ekuqinisekisweni kohlelo lokusebenza lwasebhange. Kubalulekile ukugwema ukwenza noma yimiphi imisebenzi ebucayi uma ungasebenzisi inethiwekhi ethembekile noma, okungenani, uxhumano lwe-VPN oluhlelwe kahle.
Ngokuthakazelisayo, amanethiwekhi amaningi abonakala evikelwe ngamaphasiwedi esimanje asasebenza ne-WPS, inqubo manje ebhekwa njengengasebenzi futhi kulula kakhulu ukuyigenca. Lokhu kusho ukuthi noma ubona isithonjana se-padlock ekuxhumaneni kwe-Wi-Fi yehhotela lakho, ulwazi lwakho lungadalulwa ekuhlolweni komuntu wesithathu. Abacwaningi batusa ukubeka phambili idatha yeselula ehambahambayo kunokuxhuma kunoma iyiphi indawo yokufinyelela engaziwa oyithola emgwaqweni, kungakhathaliseki ukuthi ingase ibonakale ilula kangakanani.
Ubuhlakani bokwenziwa obusebenzela ukukhohlisa
Ubuchwepheshe buthuthuke kakhulu kangangokuthi abakhohlisi manje basebenzisa ama-deepfake ukuze banikeze ukwethembeka emangeni abo. Amavidiyo aqondisiwe asevele esakazeka abonisa izinkanyezi zebhola noma abantu abadumile abakhuthaza amapulatifomu okutshalwa kwezimali okucatshangwayo noma izipho ezikhethekile ezihlobene neNdebe Yomhlaba. Ngenxa ye-AI ekhiqizayo, bangakwazi ukulingisa amazwi nezenzo ngokunemba okumangalisayo, okungenza ngisho nabasebenzisi abanolwazi kakhulu basole. Kubalulekile ukuqinisekisa lezi zimangalo ngezindaba ezithembekile ngaphambi kokuthatha noma yisiphi isinyathelo.
Futhi akufanele sikhohlwe ama-bot ahlelwe ukuthi athenge amathikithi ngobuningi ngokushesha nje lapho ethengiswa, okudala ukushoda kokwenziwa okuholela abalandeli ekuthengisweni kabusha okungekho emthethweni. Kulezi zimo ezicindezelayo, ukuphuthuma kuba yisitha esikhulu sokuphepha. Izigebengu ziyazi ukuthi uma ushesha ukuthola indawo yokuhlala noma ipasi lenkundla, ngeke unake imininingwane yokuphepha futhi uzoba namathuba amaningi okwamukela imigomo yokuxhaphaza noma izindlela zokukhokha ezingacacile njengokudluliselwa okungenakuguqulwa.
Ukuze sihambe ngokuphephile endaweni yanamuhla yedijithali esheshayo, isihluthulelo ukuhlala siqaphile futhi singaphazanyiswa ukushesha noma okunikezwayo okuphazamisa imakethe. Ekugcineni, ukuvikela ubuwena bethu kanye nezimali kuncike ekusebenziseni ingqondo ehluzekile, ukuqaphela izixhumanisi ezingacelwanga, kanye nokuthembela kumathuluzi okuphepha akamuva avimba imizamo yokungena ngaphambi kokuba sekwephuze kakhulu.
